Rytuksymab w leczeniu zespołu antyfosfolipidowego
Zespół antyfosfolipidowy (APS- antiphospholipid syndrome) charakteryzuje zajęcie narządowe związane z tworzeniem się zakrzepów żylnych (najczęściej) i tętniczych (rzadziej), choroba może objawiać się także nawracającymi poronieniami.
W surowicy krwi stwierdza się chroniczną obecność przeciwciał antyfosfolipidowych. Wyróżnia się APS pierwotny – jako chorobę izolowaną albo APS wtórny, który towarzyszy innej chorobie autoimmunologicznej.
W leczeniu APS są stosowane w pierwszej linii: kwas acetylosalicylowy (ASA) w małej dawce, heparyna drobnocząsteczkowa oraz antagoniści witaminy K. W niektórych sytuacjach klinicznych taka terapia może okazać się nieskuteczna. Inne leki znajdujące zastosowanie w leczeniu APS to hydroksychlorochina, statyny, rytuksymab, ekulizumab oraz immunoglobuliny dożylne.
Naukowcy z ośrodka w Shanghaju, po zapoznaniu się opublikowanymi doniesieniami, zdecydowali się przeprowadzić pilotażowe badanie jednoośrodkowe leczenia RTX incydentów zakrzepowych związanych z APS. U 6 pacjentów w wieku 24, 42, 41, 36, 30 i raz jeszcze 36 lat z rozpoznaniem pierwotnego APS podano 2 x RTX 500 mg w odstępie dwóch tygodni (zadecydowano o zastosowaniu mniejszej dawki niż zalecana jako standard w RZS w celu uniknięcia ewentualnych powikłań infekcyjnych). Leczeni pacjenci prezentowali następujące objawy chorobowe: zakrzepica żył krezkowych, udar mózgowy (u trzech pacjentów, w tym w jednym przypadku jednocześnie z zakrzepicą żył głębokich), zatorowość płucna, zakrzepica żył głębokich.
Pacjentów obserwowano od 18 do 27 miesięcy, nie stwierdzając u żadnego chorego objawów zakrzepicy. Po podaniu RTX odnotowano zmniejszony poziom immunoglobulin, szybką redukcję komórek CD20 i CD19. W kontrolnych oznaczeniach wykazano tendencję do obniżania się stężeń przeciwciał antykardiolipinowych oraz przeciwko beta-2-glikoproteinie. Poziom antykoagulantu toczniowego nie uległ istotnym zmianom po zastosowaniu RTX.
RTX jest przeciwciałem monoklonalnym skierowanym na antygen CD20, który obecny jest na limfocytach B. Limfocyty B odgrywają istotną rolę w patogenezie APS. Podanie RTX hamuje wytwarzanie przeciwciał oraz cytokin prozapalnych, które odpowiedzialne są za aktywację procesu krzepnięcia oraz układu dopełniacza.
Rytuksymab wykazał skuteczność w leczeniu i utrzymaniu remisji u chorych z pierwotnym APS w przeprowadzonym eksperymencie. Oczekuje się na wyniki randomizowanych wieloośrodkowych badań klinicznych, które potwierdzą tą obserwację.
Autorka: dr n. med. Ewa Morgiel
W leczeniu APS są stosowane w pierwszej linii: kwas acetylosalicylowy (ASA) w małej dawce, heparyna drobnocząsteczkowa oraz antagoniści witaminy K. W niektórych sytuacjach klinicznych taka terapia może okazać się nieskuteczna. Inne leki znajdujące zastosowanie w leczeniu APS to hydroksychlorochina, statyny, rytuksymab, ekulizumab oraz immunoglobuliny dożylne.
Naukowcy z ośrodka w Shanghaju, po zapoznaniu się opublikowanymi doniesieniami, zdecydowali się przeprowadzić pilotażowe badanie jednoośrodkowe leczenia RTX incydentów zakrzepowych związanych z APS. U 6 pacjentów w wieku 24, 42, 41, 36, 30 i raz jeszcze 36 lat z rozpoznaniem pierwotnego APS podano 2 x RTX 500 mg w odstępie dwóch tygodni (zadecydowano o zastosowaniu mniejszej dawki niż zalecana jako standard w RZS w celu uniknięcia ewentualnych powikłań infekcyjnych). Leczeni pacjenci prezentowali następujące objawy chorobowe: zakrzepica żył krezkowych, udar mózgowy (u trzech pacjentów, w tym w jednym przypadku jednocześnie z zakrzepicą żył głębokich), zatorowość płucna, zakrzepica żył głębokich.
Pacjentów obserwowano od 18 do 27 miesięcy, nie stwierdzając u żadnego chorego objawów zakrzepicy. Po podaniu RTX odnotowano zmniejszony poziom immunoglobulin, szybką redukcję komórek CD20 i CD19. W kontrolnych oznaczeniach wykazano tendencję do obniżania się stężeń przeciwciał antykardiolipinowych oraz przeciwko beta-2-glikoproteinie. Poziom antykoagulantu toczniowego nie uległ istotnym zmianom po zastosowaniu RTX.
RTX jest przeciwciałem monoklonalnym skierowanym na antygen CD20, który obecny jest na limfocytach B. Limfocyty B odgrywają istotną rolę w patogenezie APS. Podanie RTX hamuje wytwarzanie przeciwciał oraz cytokin prozapalnych, które odpowiedzialne są za aktywację procesu krzepnięcia oraz układu dopełniacza.
Rytuksymab wykazał skuteczność w leczeniu i utrzymaniu remisji u chorych z pierwotnym APS w przeprowadzonym eksperymencie. Oczekuje się na wyniki randomizowanych wieloośrodkowych badań klinicznych, które potwierdzą tą obserwację.
Autorka: dr n. med. Ewa Morgiel
Źródło:
You Y, Shi C, Zhou Z, Wang F, Sun Y, Teng J, Liu H, Cheng X, Su Y, Shi H, Yang C, Ye J. Rituximab in thrombotic primary antiphospholipid syndrome: a pilot study from a single centre in China. Ann Rheum Dis. 2021 Jan 15:annrheumdis-2020-219303. doi: 10.1136/annrheumdis-2020-219303
You Y, Shi C, Zhou Z, Wang F, Sun Y, Teng J, Liu H, Cheng X, Su Y, Shi H, Yang C, Ye J. Rituximab in thrombotic primary antiphospholipid syndrome: a pilot study from a single centre in China. Ann Rheum Dis. 2021 Jan 15:annrheumdis-2020-219303. doi: 10.1136/annrheumdis-2020-219303
